เปลี่ยน “ครู” เป็น “โค้ช”

ในการขับเคลื่อนการสอนคิดสู่ห้องเรียนตามนโยบายของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) ในปี 2550 สพฐ.ได้จัดให้มีการพัฒนาศึกษานิเทศก์เขตพื้นที่การศึกษาเขตละ 2 คน เพื่อให้ศึกษานิเทศก์ ไปทำหน้าที่โค้ชการสอนในโรงเรียนนำร่องเขตพื้นที่ละ 2 โรงเรียน โดยเริ่มปฏิบัติหน้าที่หลังจาก สพฐ.จัดอบรมให้ครูโรงเรียนนำร่องโรงเรียนละ 2 คน การทำหน้าที่โค้ชการสอน

จะเริ่มต้นขึ้นหลังจากศึกษานิเทศก์ทั้ง 2 คน ร่วมกับครู 2 คน อบรมครูในโรงเรียนนำร่อง ในหลักสูตรการพัฒนาศึกษานิเทศก์ จึงกำหนดให้มีหัวข้อ Coaching เพื่อให้ศึกษานิเทศก์ ไปทำหน้าที่ โค้ชการสอนให้แก่ครูไว้ด้วย ทั้งนี้ด้วยความมั่นใจว่าการโค้ช การสอนเป็นการกำกับติดตาม และสนับสนุนส่งเสริมโรงเรียนและครูให้สามารถขับเคลื่อนการคิด ที่จะช่วยยกระดับสมรรถนะการคิดของนักเรียนได้อย่างมีประสิทธิภาพ และประสิทธิผล 

โค้ชการสอนคืออะไร

Jim Knight (2006) ให้คำนิยามไว้ว่า โค้ชการสอน หมายถึงนักพัฒนามืออาชีพที่อยู่เคียงข้างผู้เป็นหุ้นส่วน (partners) เพื่อช่วยชี้แนะ และช่วยเหลือด้วยการนำวิธีการสอนที่พิสูจน์แล้วว่าเป็นวิธีการที่ดีนำไปสู่การปฏิบัติได้ 

Gary Bloom, Claire Castagna และ Betsy Warren (2003) กล่าวว่าการโค้ชเป็นการใช้ภาวะผู้นำเพื่อนำครูไปสู่ความสำเร็จตามความปรารถนาของครูเอง การโค้ชการสอนเป็นไปเพื่อความเจริญงอกงามของครู มิใช่การประเมินความสามารถของครู โค้ชการสอนและครูมีสิทธิ์ มีเสียงเท่ากับครู ที่จะนำนักเรียนไปสู่ความสำเร็จ โค้ชการสอน คือเพื่อนร่วมเดินทางของครู

Ellen B. Eisenberg, Dianne Arnold, Tom Sebastian, ได้กล่าวไว้ในพาวเวอร์พ้อย การนำเสนอเรื่อง CFF Coaches’ Training ว่า โค้ช คือ ครู เพื่อน บ่าที่พร้อมจะรับความหนักอกหนักใจ เพื่อนร่วมงาน ผู้สมรู้ร่วมคิด ผู้วินิจฉัย ที่ปรึกษา มัคคุเทศก์ เทคนิกเชี่ยนยามฉุกเฉินของครู (an emergency technician) ผู้ที่พร้อมจะช่วยเหลือครู

เมื่อพิจารณาโดยรวมแล้ว โค้ชการสอน ก็คือ หุ้นส่วนและเพื่อนคู่คิดของครู ผู้นำครูไปสู่ความเจริญงอกงามในการเรียนรู้ของนักเรียน ด้วยความพึงพอใจของครู หรือจะสรุปอย่างสั้นๆ ก็คือ เพื่อนคู่คิดการสอนที่ครูพึงพอใจ 

หลักการโค้ชการสอน

        ในการโค้ชการสอน The University of Kansus Center for Research on Learning ได้ให้หลักการโค้ชการสอน ไว้ 3 ประการ คือ

  • การให้ทางเลือก (Choice) โค้ชการสอนให้ความเคารพในความเป็นมืออาชีพ และการตัดสินใจของครู โค้ชการสอน จะเสนอทางเลือกให้ครูอย่างกว้างๆ เพื่อให้ครูนำไปพิจารณาใช้ หรือปรับใช้ได้อย่างเหมาะสมกับนักเรียนของตนเอง
  • การสนทนา (Dialogue) โค้ชการสอน และครู จะใช้เวลาในการพูดคุยเกี่ยวกับการเรียนรู้ และการสอน โดยใช้ความคิดร่วมกันอย่างอิสระ และสร้างสรรค์
  • การนำความคิดสู่การปฏิบัติ (Knowledge in action) โค้ชการสอนจะตั้งสมมติฐานไว้ว่าการเรียนรู้ที่เร็วที่สุดจะเกิดขึ้น เมื่อมีการปฏิบัติงานจริง โค้ชการสอนและครูจึงร่วมกันปฏิบัติอย่างสร้างสรรค์
  • ความเป็นหุ้นส่วนการเรียนรู้ นอกจากหลักการโค้ชการสอนทั้ง 3 ประการที่กล่าวมา Jim Knight ได้กล่าวถึง หลักการของ หุ้นส่วนการเรียนรู้ (Partnership Learning) 7 ประการที่มีหลักการโค้ช ทั้ง 3 ประการอยู่ด้วย อีก 4 ประการที่ยังไม่ได้กล่าวถึง มีดังนี้
    • ความเสมอภาค (Equality) ความเป็นหุ้นส่วนมีสิทธิที่จะเสนอ สนองเท่าเทียมกัน ไม่มีใครเหนือกว่าใครในคิด การแสดงความคิดเห็น การรับประโยชน์จากการกระทำภายใต้บทบาทหน้าที่ของแต่ละคน ที่แต่ละคนต้องเคารพต่อกัน
    • เสียง (Voice) ผู้เป็นหุ้นส่วนได้รับโอกาสในการแสดงทัศนะ และรับฟังเสียงของผู้อื่น เพื่อค้นหาสิ่งที่ต้องการที่จะเข้าใจให้เข้าใจจริง ทั้งเนื้อหาสาระและบุคลิกลักษณะ
    • การสะท้อน ผู้เป็นหุ้นส่วนสามารถตอบสนองต่อสิ่งเร้า เพื่อแสดงออกถึง ความเข้าใจ เจตคติว่าเป็นอย่างไร มากน้อยเพียงใดเพื่อจะได้รักษา หรือ พัฒนาการเรียนรู้และการปฏิบัติที่สืบเนื่องจากการเรียนรู้ต่อไป
    • การเข้าถึง การเข้าถึง เพื่อให้การนำความรู้ใหม่ไปใช้เพื่อวัตถุประสงค์อย่างใดอย่างหนึ่งได้สำเร็จ ผู้ใช้ต้องเข้าใจสภาพความจริงที่เป็นอยู่ ใช้ความล้ำลึกในวิธีคิดที่จะปฏิบัติให้เป็นผลสำเร็จ การเข้าถึง และเข้าใจหุ้นส่วน ก็จะช่วยรักษาความเป็นหุ้นส่วน หรือ พัฒนาความเป็นหุ้นส่วน

จุดมุ่งหมายในการโค้ชการสอน

         คำว่าโค้ช (Coach) เป็นคำที่เป็นที่รู้จักกันโดยทั่วไป โดยเฉพาะในวงการกีฬา คนไทยจะรู้จักชื่อโค้ชเป็นอย่างดี เช่น โค้ช ชาญวิทย์ ผลชีวิน ฮวน คาร์ลอส ฯลฯ ที่รู้จักดีก็เพราะโค้ชเหล่านี้เขานำนักกีฬาฟุตบอล นักมวย ไปสู่ความสำเร็จ คำว่า coach มีคำแปลเป็นไทยว่า รถม้า รถโดยสารขนาดใหญ่ ตู้ในรถไฟ พาหนะเหล่านี้ ล้วนพาผู้โดยสารไปสู่เป้าหมายของผู้โดยสาร โค้ชจึงมีจุดมุ่งหมาอยู่ในตัว คือ เพื่อนำผู้รับการโค้ชไปสู่เป้าหมาย หรือ ความสำเร็จ โค้ชการสอนก็เพื่อการพาครูไปสู่การจัดการเรียนรู้ที่ประสบความสำเร็จด้วยความเป็นโค้ชการสอนมืออาชีพ

คุณลักษณะของโค้ชการสอน

        สิริพันธุ์ สุวรรณมรรคา และสัมภาษณ์ คำผุย ได้เสนอแนะคุณลักษณะของโค้ช การสอนไว้ 8 ประการ ดังนี้

  1. บุคคลที่มีต้นทุนของความรู้ที่เกี่ยวข้องกับเนื้อหา วิธีสอน 
  2. บุคลิกภาพเจตคติที่ดีสม่ำเสมอ
  3. มีความยืดหยุ่น ไวต่อความรู้สึก และเป็นกัลยาณมิตร 
  4. มีพื้นฐานและประสบการณ์ที่เข้าใจธรรมชาติและวัฒนธรรมการทำงาน
  5. มีการพัฒนาทักษะ การฟัง การคิด การถาม และการเขียน ที่ชัดเจน
  6. มีระบบการคิดทบทวน (Reflective Thinking)
  7. มีพฤติกรรมการมองเชิงบวก เมื่อคิดถึงปัญหาจะเริ่มต้นจากตนเอง
  8. มีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม พูดน้อยลง ฟังมากขึ้น ไม่สั่งการใดๆ
  9. ช่วยกำหนดจุดพัฒนา เชื่อมโยงและสนับสนุนความเปลี่ยนแปลง

บทบาทหน้าที่ของโค้ชการสอน

        ภายใต้หลักการโค้ชการสอน และจุดมุ่งหมายที่กล่าวมาแล้วโค้ชการสอน จะต้องมีทักษะในหลายบทบาท รวมทั้งมนุษยสัมพันธ์ การสื่อสาร การจัดการ และความเป็นผู้เชี่ยวชาญทางการศึกษา เช่น

  1. สร้างความเชื่อถือต่อการบริการโค้ชการสอน จัดประชุมครู กลุ่มย่อยโดยใช้ระยะเวลาสั้นๆ เพื่ออธิบายเป้าหมาย ปรัชญา กิจกรรมต่างๆ ที่จะนำมาใช้ และการสนับสนุนที่จะนำมาใช้ ในฐานะโค้ชการสอน ให้เวลาในการซักถามให้ข้อมูลที่ทำให้ครูเกิดความสนใจที่จะร่วมทำงานด้วย 
  2. วิเคราะห์ความต้องการจำเป็นของครู โค้ชจะพบกับครูในเวลาที่ครูสะดวก เพื่อค้นหาความต้องการจำเป็น และสนทนาถึงสิ่งสอดแทรก (intervention) เช่น วิธีการ กิจกรรม สื่ออุปกรณ์ ที่จะช่วยแก้ปัญหาความต้องการของครู ในการสนทนาโค้ชจะใช้คำถามปลายเปิด และเสนอทางเลือก จุดประกายความคิด แนะแนวทางโดยใช้คู่มือ รายการตรวจสอบ (checklist) และสื่ออื่นๆ เพื่อให้ครูได้ตัดสินใจด้วยตัวเอง
  3. สร้างความร่วมมือในการหากิจกรรมสอดแทรกโค้ชการสอน และครูจะสร้างเป้าหมายร่วมกัน ร่วมกันวางแผนจัด กิจกรรมสอดแทรกที่จะช่วยครูได้ดีที่สุด เช่น ระบุว่าวิธีการสอนแบบสร้างองค์ความรู้ จะสามารถช่วยเสริมสร้างการคิดวิเคราะห์ให้นักเรียนได้ โค้ชการสอน และครูก็จะอภิปรายกันถึงรายละเอียด จนครูมองเห็นแนวทางที่จะนำไปปฏิบัติได้
  4. เตรียมสื่อ อุปกรณ์ เป้าหมายของโค้ชการสอน ก็คือการทำให้ง่าย และเป็นไปได้ที่จะช่วยให้ครูประสบความสำเร็จในการสอน โค้ชจะพยายามลดภาระของครูให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้ ในบางสถานการณ์ การเตรียม สื่ออุปกรณ์ เป็นส่วนหนึ่งที่โค้ชจะช่วยครูได้
  5. สังเกตการสอนของครูตามแผนที่วางไว้ และให้ข้อมูลย้อนกลับ การร่วมกิจกรรมการเรียนการสอนครูในชั้นเรียนเพื่อให้ครูได้ สังเกตการสอน หรือสังเกตการสอนของครู เพื่อให้ข้อมูลย้อนกลับที่ถูกต้อง ด้วยความเป็นกัลยาณมิตร และครูรับไปปฏิบัติเป็นบทบาทสำคัญของโค้ช ในการให้ข้อมูลย้อนกลับมี

ที่มาข้อมูล : http://www.nitesonline.net/

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *